Bakterie
Kurs: Basvetenskap 6
Vad är det?
- Prokaryot encellig organism: ingen kärnmembran, inga membranomslutna organeller, cirkulärt kromosomalt DNA i ett nukleoid-område, ofta plus plasmider.
- Ribosomer av 70S-typ (30S + 50S) — skillnaden mot människans 80S är grunden för selektiv toxicitet hos flertalet Antibiotika.
- Cellvägg av Peptidoglykan, unik för bakterier och därför ett idealiskt läkemedelsmål.
Indelningsgrunder
| Princip | Kategorier |
|---|---|
| Gramfärgning | Grampositiv (tjock peptidoglykan, färgas blå) mot gramnegativ (tunn peptidoglykan + yttermembran med LPS, färgas röd) |
| Form | Kocker, stavar, spiriller, spiroketer, pleomorfa |
| Syrekrav | Aerob, fakultativt anaerob, mikroaerofil, strikt anaerob |
| Växtsätt | Extracellulär, fakultativt intracellulär, obligat intracellulär |
| Enzymer | Katalas, oxidas, koagulas, ureas — grunden för klassisk biokemisk artbestämning |
Humanpatogena bakterier i denna kurs
- Grampositiva kocker: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus pyogenes, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Viridansstreptokocker, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium
- Grampositiva stavar: Listeria monocytogenes, Corynebacterium diphtheriae, Bacillus anthracis, Bacillus cereus, Clostridium tetani, Clostridium botulinum, Clostridium perfringens, Clostridioides difficile, Laktobaciller
- Mykobakterier: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium bovis, Mycobacterium leprae, Icke-tuberkulösa mykobakterier, Mycobacterium avium
- Gramnegativa kocker: Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, Moraxella catarrhalis
- Enterobacterales: Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Salmonella, Salmonella Typhi, Icke-tyfoidal salmonella, Shigella, Yersinia, Yersinia pestis, Yersinia enterocolitica, Proteus mirabilis, Enterobacter
- Non-fermentativa: Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii, Burkholderia
- Övriga gramnegativa: Haemophilus influenzae, Haemophilus ducreyi, Bordetella pertussis, Legionella pneumophila, Campylobacter jejuni, Helicobacter pylori, Vibrio cholerae, Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus, Pasteurella multocida, Capnocytophaga canimorsus, Kingella kingae, Gardnerella vaginalis
- Zoonoser: Brucella, Francisella tularensis, Coxiella burnetii, Bartonella henselae, Leptospira
- Anaerober: Bacteroides fragilis, Prevotella, Fusobacterium necrophorum
- Cellväggslösa och intracellulära: Mycoplasma pneumoniae, Mycoplasma genitalium, Ureaplasma, Chlamydia trachomatis, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia psittaci, Rickettsia, Rickettsia prowazekii, Rickettsia rickettsii, Orientia tsutsugamushi, Ehrlichia, Anaplasma phagocytophilum
- Spiroketer: Treponema pallidum, Borrelia burgdorferi, Borrelia recurrentis
- Grenade: Nocardia, Actinomyces
Tenta-fokus
Den första frågan vid varje bakterie är alltid gram och form — det styr både empiriskt antibiotikaval och tänkbar diagnos. Den andra är var den växer: extracellulärt (antikroppar och komplement fungerar) eller intracellulärt (krävs cellmedierad immunitet och läkemedel som penetrerar celler).
Kopplingar
Relaterat: Grampositiv, Gramnegativa bakterier, Gramfärgning, Peptidoglykan, Antibiotika, Antibiotikaresistens, Virus, Svamp, Protozo, Modul 1 - Allmän mikrobiologi
- Bakteriers morfologi — morfologisk indelning av bakterier